Ես միշտ հաշվում էի
Ես Շեն Չժիյաոն եմ, երեսունվեց տարեկան, Չիկագոյում թավջութակ եմ նվագում, արդեն տասնմեկերորդ տարին։ Կողքի մարդիկ կարծում են՝ նվագելը տաղանդի հարց է, իսկ մենք ինքներս գիտենք՝ հաշվելու հարց է։ Մեկ տակտը չորս հարված է. կես հարվածով սխալ մտար՝ ամբողջ շարքն է տուժում։ Այնպես որ ես ամեն ինչ հաշվում եմ՝ փորձերին տակտերը, տանը՝ օրացույցում մնացած ելույթների օրերը, անգամ թավջութակիս պատյանի կոճակները երկու անգամ եմ կոճկում, նոր միայն սիրտս հանգստանում է։ Սև զգեստիս փեշը միշտ պատված է կանիֆոլի փոշու շերտով, որը թափ տալով չի մաքրվում, ու ես էլ հոգնել եմ թափ տալուց։
Գինը վճարեց մարմինս։ Աղեղը պահող աջ ուսս միշտ բարձրացրած է, ասես ուղեբեռ լինի, որը երբեք վայր չի դրվել. ձախ ձեռքիս մատների ծայրերին կոշտուկները շերտ առ շերտ են։ Ելույթից առաջ քսած ձեռքի կրեմը բեմում ամբողջությամբ քսվում է գրիֆին։ Համերգաշրջանի փակման ելույթին մեծ ստեղծագործությունը քառասուն րոպեից ավել տևեց. վերջին հնչյունը պետք է կախված մնար օդում, մինչև դիրիժորի ձեռքը իջներ։ Աղեղը հետ քաշելիս աջ ուսս թեթև դողաց։ Կողքիս տարեց երաժիշտը նկատեց. ելույթից հետո թփթփացրեց նոտաներիս թղթապանակը ու ասաց՝ Չժիյաո, քեզ էլ է պետք, որ քո մասին հոգ տանեն։
Այս անգամ՝ առանց հաշվելու
Այդ կեսօրը ես ամրագրել էի երեք ամիս առաջ ու քիչ էր մնում չգնայի՝ ոչ թե գործ կար, այլ վախեցա։ Թույլ տալ, որ մի անծանոթ դիպչի ուսերիս, որոնք տասնմեկ տարի լարված են, միայն մտածելն էլ անհարմար էր։ Բայց գնացի։ Սենյակում լույսը մեղմ էր, սրբիչները՝ տաքացրած, օդում փայտի և չոր ծաղիկների թույլ բույր կար։ Պառկեցի ու ձախ ձեռքս միտումնավոր թաքցրեցի տակս, որ նորից անհնազանդորեն ռիթմ չխփի։ Մասնագետը շատ բան չհարցրեց. սկսելուց առաջ միայն կամաց ասաց՝ այսօր շտապել պետք չէ, դանդաղ։
Ափը նախ դիպավ թիակիս՝ տաք ու հաստատուն։ Ես ակամա սկսեցի մտքումս հաշվել՝ մեկ, երկու… երեքի վրա ինքս ծիծաղեցի։ Պարզվում է՝ անգամ թուլանալն էլ եմ ռիթմով անում։ Ծիծաղից հետո ուսս ինքն իրեն իջավ։ Հետո եղածից միայն զգացողություններն եմ հիշում՝ յուղը տարածվելիս թեթև սառնությունը, որը շուտով տաքանում էր ափի տակ. ձեռքն անցնում էր գոտկատեղիս կողքով, ես թեթև ներշնչում էի, և այն զգացողությունը, երբ քեզ հաստատուն պահում են, դանդաղ տարածվում էր։ Չքնեցի. ափսոսում էի քնել։ Պառկած լսում էի, թե ինչպես է շունչս խառնվում ու հարթվում, հարթվում ու խառնվում, ասես դանդաղ մի հատված լինի առանց նոտաների։ Միևնույն է, ոչ ոք չէր սպասում, որ ես ճիշտ պահին մտնեմ, և ես ոչ մեկի համար պարտավոր չէի ժամանակին լինել։
Ելույթից հետո
Վերջում մասնագետը տաք սրբիչ դրեց մեջքիս ու ասաց՝ մի քիչ էլ պառկիր։ Պառկած լսեցի, թե ինչպես է միջանցքում ինչ-որ մեկը նոտայի պատվանդանը գլորում. անիվների ձայնը հեռանում էր։ Տարօրինակ է՝ սովորաբար այդ ձայնից ուզում եմ բացել փորձերի ժամանակացույցը։ Այդ օրը չշարժվեցի։ Մտածում էի՝ ահա թե ինչ է նշանակում ռիթմը հանձնել՝ պետք չէ առաջ ընկնել, պետք չէ հետ մնալ, ժամանակն ինքն է քեզ տանում, դու միայն պառկում ես։
Տուն գնալու գնացքում ձեռքս բաց դրեցի ծնկներիս ու նայում էի։ Մատներիս ծայրերին նույն կոշտուկներն էին, բայց ամբողջ ձեռքս փափուկ էր, իսկ աջ ուսս առաջին անգամ բարձրացրած չէր։ Համերգաշրջանն ավարտվել էր, խմբում արդեն հաջորդի ժամանակացույցն էին կազմում. ես երկար նայեցի այդ աղյուսակին ու, ի տարբերություն նախկինի, չսկսեցի վանդակները հաշվել։ Որոշ կեսօրների համար պետք չէ սպասել խոնարհմանը. եթե ուզում ես ռիթմը հանձնել, բավական է նախապես ամրագրման էջում ինքդ քեզ համար մի կեսօր պահել։ Հաջորդս ամրագրեցի նոր համերգաշրջանի սկսվելուց առաջ։