Լավ եմ, իսկապես
Գոհաբանության օրվան դեռ երկու շաբաթ կար, բայց ընտանեկան խմբային զրույցում արդեն գործերն էին բաժանում։ Եղբայրս պիտի պատվիրեր հնդկահավը, հարսս՝ կարտոֆիլի խյուսը, ինձ մնում էր կարկանդակը։ Մայրս գրեց խմբում՝ մենակ կկարողանա՞ս։ Ես գրեցի՝ կկարողանամ, ես լավ եմ։ Ուղարկեցի ու ինքս ինձ ժպտացի։
Ամուսնալուծությունը գարնանն ավարտվեց։ Ստորագրելու օրը չլացեցի, տուն հասնելով էլ չլացեցի։ Ինձ իսկապես խոցեց մի մանրուք, շատ ավելի ուշ։ Մազերս կտրելու էի գնացել. երբ աղջիկը լվանում էր մազերս, նրա մատների ծայրերը թեթև սեղմեցին գլխամաշկս, ու աչքերս միանգամից լցվեցին։ Այնքան ամաչեցի։ Հենց այդ պահին հասկացա՝ արդեն տարիներ շարունակ ոչ ոք ինձ խնամքով չէր դիպել։ Ամուսնության վերջին տարիներին մենք քնում էինք մեջք մեջքի։ Նրա ձեռքը երբեմն հենվում էր վրաս այնպես, ասես հենված լիներ կահույքի վրա։ Ես սկսել էի լողանալիս դուռը ներսից փակել. նա տեղափոխվեց, բայց սովորությունը մնաց։ Միայն փակ դռան հետևում էի թուլանում։
Վախենում ես՝ դանդաղ
Այդ կեսօրը ես ամրագրեցի գողի պես։ Էջը բացում էի, փակում, նորից բացում, և վերջապես, սիրտս կուլ տալով, վերցրեցի Գոհաբանության օրվանից առաջվա շաբաթ օրը։ Նշումների մեջ ոչինչ չգրեցի։ Ի՞նչ կարող էի գրել՝ որ քառասունմեկ տարեկան եմ, ամուսնալուծված եմ և ուզում եմ տոնից առաջ հիշել, որ դեռ մարդ եմ։ Քսան րոպե շուտ հասա և նստեցի մեքենայում, ափերս քրտնում էին։ Ինձ դիմավորող մարդը խոսում էր այնպես հանգիստ, ասես եղանակից լիներ խոսքը, տաք թեյ լցրեց, ամեն ինչ դանդաղ բացատրեց և հարցրեց՝ արդյոք ինչ-որ տեղ ցավում է, արդյոք կա տեղ, ուր չպետք է դիպչել։ Ասացի՝ մի քիչ վախենում եմ։ Ու անմիջապես ավելացրեցի՝ ձեր պատճառով չէ։ Գլխով արեց։ Վախենում ես՝ ուրեմն դանդաղ կգնանք։ Այսօր դու ես որոշում։
Սենյակում լույսը մեղմ էր, սրբիչները՝ տաք, օդում փայտի և ծաղիկների թույլ բույր կար։ Պառկելիս ուսերս բարձրացրած էի մինչև ականջներս. ինքս էլ գիտեի։ Առաջին ափը դիպավ մեջքիս, ու ես մի փոքր ցնցվեցի։ Եվ ձեռքը կանգ առավ։ Չշարունակեց. ուղղակի մնաց տեղում ու սպասեց։ Սպասեց, մինչև շունչս հասավ նրան, մինչև պահած շունչս ինքն իրեն բաց թողեց, և միայն այդ ժամանակ սկսեց նորից։ Այդ դադարն էր, որ ինձ լացացրեց։ Ցավ չկար։ Ուղղակի միանգամից հասկացա՝ հպումը կարող է սկսվել նրանից, որ քեզ սպասում են։ Իսկ ես այս տարիներին սովորել էի, որ ինձ ոչ ոք չի սպասում։
Նա, ում ամենից շատ էր շնորհակալ
Հետո եղածից միայն ջերմությունն եմ հիշում։ Տաք յուղը տարածվում էր, մեջքս թուլանում էր սանտիմետր առ սանտիմետր. ափը անցնում էր գոտկատեղիս կողքով, ու ինձ թեթև դող էր անցնում՝ տարօրինակ ու միաժամանակ ծանոթ զգացողություն, ասես մի արտահայտություն, որ տարիներով չէի ասել, և ինչ-որ մեկն իմ փոխարեն ասել էր նրա առաջին կեսը։ Ես ոչ մի անգամ չասացի՝ կանգնիր։ Դեմքս թաղեցի ձեռքերիս մեջ ու լսում էի, թե ինչպես է շունչս դանդաղ խառնվում, հետո նորից հավաքվում։ Որոշ հատվածներ մինչև հիմա էլ չեմ կարող նկարագրել։ Միայն գիտեմ, որ լույսը խավար էր, ժամանակը՝ դանդաղ, և իմ ներսում սառած մի բան լուռ հալվում էր։ Վերջում մեջքիս վրա տաք սրբիչ դրեցին՝ մի քիչ էլ պառկիր, շտապելու տեղ չկա։ Երկար պառկեցի։ Դրսում արդեն մթնում էր։
Տուն գնալու ճանապարհին կանգ առա կարկանդակ գնելու։ Վաճառողը հարցրեց՝ Գոհաբանության օրվա համա՞ր է։ Ասացի՝ այո։ Ժպտաց՝ ուրեմն ուրախ Գոհաբանության օր։ Ես էլ ժպտացի։ Ուրախ։ Եղբորս սեղանի շուրջ բոլորը հերթով ասում էին, թե այս տարի ամենից շատ ինչի համար են շնորհակալ։ Իմ հերթին ասացի՝ որ ընտանիքը միասին է ու բոլորը առողջ են։ Շատ պատշաճ։ Շատ ապահով։ Բայց ներսումս մի նախադասություն ավելացրեցի, որը բարձրաձայն չասացի։ Շնորհակալ էի մի անծանոթի ձեռքի համար և այն մի քանի վայրկյանների, երբ այն կանգ առավ մեջքիս վրա։ Եվ շնորհակալ էի ինքս ինձ։ Այս տարի շատ բան կորցրեցի՝ ամուսնություն, սովորություններ, մի մարդու, ում հետ կարծում էի՝ կծերանամ։ Բայց ամենից շատ ուզում էի շնորհակալություն ասել այն կնոջը, որը քսան րոպե նստեց մեքենայում քրտնած ափերով, բայց միևնույն է հրեց դուռն ու ներս մտավ։ Նա ինձ չլքեց։ Ուրեմն ես էլ նրան չեմ լքի։